Czym różni się język hiszpański od katalońskiego?

Hiszpania jest krajem niezwykle różnicowanym pod względem językowym. Oprócz standardowej wersji języka hiszpańskiego, nazywanego także kastylijskim, najbardziej znanym językiem na Półwyspie Iberyjskim jest język kataloński. Pozostaje on w użyciu przez obywateli Andory, a także przez mieszkańców hiszpańskich wspólnot autonomicznych: Balearów, Walencji i Katalonii.

Hiszpański i kataloński – dlaczego tak wiele różnic?

Każdy uczący się hiszpańskiego po przeczytaniu krótkiego tekst po katalońsku od razu widzi liczne różnice pomiędzy tymi dwoma językami. Kataloński wyodrębnił się w IX wieku, a bazą dla jego powstania była łacina ludowa, z której wykształciły się języki romańskie. Na przestrzeni lat status katalońskiego zamiennie tracił i zyskiwał na swej ważności, aż do okresu dyktatury generała Franco, gdy rozpoczęto nagminne prześladowania kultury katalońskiej. Po upływie prawie czterdziestoletniej dyktatury, język kataloński przeżył odrodzenie. Przyznano mu rangę języka urzędowego, wprowadzono jego naukę w szkołach oraz rozpoczęto intensywną popularyzację kultury katalońskiej.

Dlatego dzisiaj język kataloński, oprócz kosmopolitycznej Barcelony, jest najczęściej stosowanym językiem na terenie wyżej wymienionych regionów. Kataloński różni się również on od standardowego hiszpańskiego na poziomie wymowy i słownictwa. W języku hiszpańskim wymowa jest niemal fonetyczna, to znaczy słowa czyta się tak, jak się je pisze. Tymczasem w katalońskim jest inaczej, a do tego większość słów brzmi niezwykle szorstko. Katalończycy wymawiają również głoskę ‘z’ (w hiszpańskim dźwięk ten jest zbliżony do angielskiego /th/) oraz posiadają literę przybliżoną wymową do naszego ‘ł’, która w kastylijskim nie występuje. Język kataloński wyróżnia się także obecnością zbitek spółgłoskowych takich jak ‘ts’ czy ‘gts’. Z kolei przyglądając się słownictwu katalońskiemu widzimy, że na pewno nie jest ono ukształtowane na bazie hiszpańskiego, lecz bardziej czerpie ze wspólnego rdzenia wszystkich języków romańskich. Wiele słów z katalońskiego to mniej lub bardziej wierne odwzorowania z leksykonu języka francuskiego, włoskiego czy portugalskiego.